(Systemische blog, 2019)
Voel jij je wel eens schuldig, omdat je “nee” tegen de ander zegt?
Ik heb daar veel last van gehad. En zo had ik een tijdje terug een gesprek met iemand over relaties en communicatie. En over de worsteling met schuldgevoelens.
Met wat schroom vertelde zij me hoe vaak ze geconfronteerd wordt met haar schuldgevoelens naar anderen. Of in de praktijk: hoe ze voortdurend schuldgevoelens probeert te omzeilen, door altijd haar uiterste best te doen voor anderen. Maar haar schuldgevoel ligt altijd op de loer en is eigenlijk niet te overzien. De angst niet te voldoen aan de verwachtingen van die ander, maakt dat ze zichzelf altijd op de tweede plek zet. Alsof het haar bestaansrecht geeft. Iets dat op de lange termijn natuurlijk niet echt gezond voor haar is. Wellicht zijn haar lichamelijke klachten hier dan ook wel een uiting van.
Schuld, een lastig fenomeen
Als je dit met een systemische blik benadert zou je kunnen afvragen: wat heeft dit “alles doen voor anderen” haar ooit opgeleverd, waardoor dit een patroon in haar is geworden?
Het lieve-kleine-meisje in deze persoon, die inmiddels niet zo heel piep meer is, laat zich steeds even zien. Ze leeft volgens het principe: als ik maar lief ben voor de ander en doe wat de ander van mij vraagt ben ik moeite waard. Maar ook: dan kom ik niet in de schuld te staan en daarmee houd ik mezelf veilig.
En begrijp me goed, het kleine meisje in haar heeft het goed met haar voor. Ze doet haar stinkende best om het iedereen naar de zin te maken, en niet in de laatste plaats zichzelf, want ooit was het zeer effectief voor haar om het goed te doen in alle ogen om haar heen. Ooit was het misschien zelfs wel haar redding. Haar manier om het vol te houden als kind, in contact met de volwassenen die zorg voor haar droegen. Maar nu ze ouder is geworden voelt het ook een beetje als overleven… Want de “ja” naar de ander is vaak ook een “nee” naar zichzelf.
Maar inmiddels is ze niet meer dat kleine, brave meisje. En toch is het voor haar moeilijk om te reageren en te voelen vanuit haar volwassen ‘ik’. Wat ze eigenlijk doet is voortdurend trachten in onschuld te leven. Maar helaas, of misschien wel gelukkig, zit het leven zo niet in elkaar. We leven nu eenmaal in een wereld die twee kanten heeft. Goed en kwaad, mooi en lelijk, leven en dood, dag en nacht.
Volwassen worden is ook verantwoordelijkheid nemen en daarmee niet altijd met de ander meebewegen en enkel de ruimte nemen die een ander je gunt. En verantwoordelijkheid nemen betekent ook je schuld nemen.
Schuldig kunnen zijn is dus het tegenovergestelde van dit lieve meisje of jongetje blijven. Een systemische wetmatigheid is: je schuld nemen geeft kracht. Laat bij de ander wat van die ander is en neem wat van jou is. Doe wat voor jou belangrijk is. Je schuld nemen hoort bij het leven. Accepteer dat, doorleef het, voel het en sta erbij stil. Volwassen zijn vraagt soms om slachtoffers maken en daarmee juist jezelf heel serieus nemen. Als je onschuldig wilt zijn, blijf je kind in plaats van dat je volwassen wordt. Leer dus om schuld te verdragen en je schuldig te voelen!
Hoe zit dit bij jou? Heb jij vaak last van schuldgevoel of kun je het juist gemakkelijk verdragen?
Dit schuldgevoel of elementen die hier aan relateren kun je prachtig opstellen. Je ziet dan de dynamieken van de familie en eventuele verstrikkingen die het schuldgevoel in stand houden. Wil je hiernaar kijken? Neem contact met me op dan kijken we samen welke vorm bij jou past.
Merel